طرح‌واره ناسازگار اولیه الگوهای هیجانی و شناختی معیوبی هستند که از دوران کودکی شکل می‌گیرند و در طول زندگی تکرار می‌شوند. نظریات مختلفی پیرامون طرح‌واره ناسازگار اولیه وجود دارد. به طور کلی امکان دارد این الگوها از خاطرات هیجانی ویژه‌ای همانند یک آسیب در گذشته، خاطرۀ یک اتفاق تلخ، ترس، مورد سوءاستفاده قرار گرفتن، نیاز به امنیت برآورده نشده، طرد شدن و یا کمبود عواطف انسانی شکل گرفته باشد.

طرح‌واره‌ها الگوهای ناسازگاری معیوبی هستند که توسط افراد استفاده می‌شود.

میزان طرح‌واره‌های ناسازگار ارتباط مستقیمی با شدت هیجان‌های منفی در افراد دارد. به‌این‌ترتیب، هرچه میزان طرح‌واره‌های ناسازگار شدیدتر باشد، هیجان‌های منفی با شدت و زمان بیشتری ظاهر می‌شوند. همچنین، هرچه طرح‌وارۀ ناسازگار گسترده‌تر باشد، موقعیت‌های بیشتری باعث تحریک و ظهور هیجان‌های منفی می‌شود.

یانگ، کلاسکو و ویشار طرح‌واره‌ها را براساس نیازهای برآورده نشده به پنج گروه اصلی و هجده گروه فرعی تقسیم نموده‌اند.

 – بریدگی و طرد که شامل پنج طرح‌وارۀ طرد و رهاشدگی، بی‌اعتمادی و بد رفتاری، محرومیت هیجانی، نقص و شرم، بیگانگی و انزوای اجتماعی است.

طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه

– استقلال و عملکرد مختل شده که شامل چهار طرح‌وارۀ وابستگی و یا بی‌کفایتی، آسیب‌پذیری نسبت به بیماری و ضرر، خود تحول نیافته و شکست است.

– محدودیت‌های مختل شده که شامل دو طرح‌وارۀ استحقاق/بزرگ منشی و خودکنترلی/ خود انضباطی ناکافی است.

– دیگر جهت‌مندی که شامل سه طرح‌وارۀ اطاعت، ایثار و تأییدطلبی است.

– گوش به زنگی بیش از حد و بازداری که شامل چهار طرح‌وارۀ منفی‌گرایی، تنبیه‌گرایی، انتقاد جویی و بازداری هیجانی است.

مجموعۀ تخصصی از مشاوره بپرس یکی از بهترین مجموعه‌های روانشناسی کودکان است.

تکنیک‌های طرح‌وارۀ درمانی براساس درمان شناختی رفتاری کلاسیک و تکنیک‌هایش ایجاد شده‌اند. همچنین، استراتژی‌های رفتاری شکستن الگوهای معیوب براساس تکنیک‌های رفتار درمانی کلاسیک پایه‌گذاری شده‌اند.